Kimler Köpek Eğitebilir?.. İpuçları Burada..

[Djpink]

[b]Köpeği herkes eğitebilir, hatta bir çocuk bile köpeğe bir şeyler öğretebilir. Fakat köpek eğitmek isteyen bu kişilerin bazı özellikleri ve dikkat edecekleri hususlar vardır;

Köpek eğitmek isteyen kişi öncelikle kendini eğiterek köpek hakkında yeterli bilgiye sahip olduktan sonra olayları da köpeğin görüş açısından görebilme becerisini kazanmalıdır.

Sabır ve köpeğe ayıracağınız zaman, köpek eğitiminde en gereklilerden biri. Bir köpeğin dikkatini en fazla 10-15 dakika topladığı düşünülürse ve normalde her bir seansın 10 dakikayı geçmemesi gerektiği, eğer köpeğiniz ile sabah 1-2 saat, akşamda 1-2 saat ilgileniyorsanız bu iki saatin içindede 2-3 seans verebileceğinize göre eğitim uzun bir süreyi alabilecek ve bu eğitimde köpeğin ömrü boyunca devam edecektir.

Köpeğiniz için ayıracağınız zaman çok önemlidir.

Sadece avdan ava köpekle ilgilenmek, av sezonu dışında yemek verme zamanından başka köpeğin sizi görememesi, yemeği de önüne bırakıp hemen yanından ayrılmanız, hatta bazılarının yaptığı gibi köpeğe evin başka bir üyesi tarafından yemek verilmesi, köpeği sizin eğitmenizi olanaksızlaştıracaktır.

Bu şartlarda, profesyonel bir eğitimci tarafından eğitilmiş bir köpek bile alsanız zamanla köpek bu eğitimini unutup eski haline gelecektir.

Eğer devamlı değişen bir ruh haliniz varsa, çok çabuk sinirleniyorsanız, sert bir mizacınız varsa, isteseniz de köpeğe karşı yumuşak davranamıyorsanız, köpek eğitmek sizden uzaktır.

Köpek karşısındakinin ruh haline göre davranır. Sağına soluna bağırıp çağıran, her şeye kızan, sert bir insanın köpeği de sert mizaçlı, devamlı atak, sağa sola saldıran bir köpek olur genellikle. Tabii ki sakin adamın köpeği de bunun tersi.

Eğitimde sinirleniyorsanız, sabırsızlanıyorsanız, bu yüzdende devamlı ses tonunuz değişiyorsa, köpeğe bağırıyorsanız, kızıyorsanız bu köpeğin kafasının karışmasına, sizden korkmasına ve öğretmek istediğinizi anlamamasına neden olacak.

Yurtdışındaki köpek eğitimcilerinin büyük bir bölümü bayandır. Bayanların bu konuda başarılı olmalarının en önemli sebepleri arasında yumuşak ses tonuna sahip olmaları, köpeğe sert davranmamaları gelir. Buda sanki bizim atasözümüz olan "tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır." Sözünü teyit etmektedir.

EĞİTİM NEDEN GEREKLİ?

Avcı köpeğini seçerken seceresini öğrenmek, daha evvelden gelen soyunun nasıl av yaptığı bilmek ister. Bugün ırkının bütün özelliklerini taşımasına rağmen av yapamayan köpekler vardır.

Bu köpeklerin muhtemelen geçmiş kuşakları ile avlanma bırakılmış, köpeklerin sadece ırk özellikleri korunmuş ve av yetenekleri kaybettirilmiştir.

Diğer taraftan yanlış ırklarla ve dikkatsizce çiftleştirilme sebebiyle ırk özelliklerinden bazılarını kaybetmiş fakat geçmiş kuşaklarıyla avlanılma bırakılmadığından av yapabilen köpekler vardır.

Av köpekleri, avda kullandıkları yeteneklerini kalıtımsal olarak atalarından almışlardır. Bu yüzdendir ki pek çok avcı köpeklerinin iyi ferma vermesini, kuşu atlamamasını, aportunun olmasını köpeklerinin iyi eğitimli olduğuna bağlamaktadır. Fakat bunlar köpeğin eğitimini değil özelliklerini, kabiliyetlerini gösterir.

Eğer köpeğiniz iyi ve avcı bir soydan geliyorsa mükemmel ferma yapacak, aportu iyi olacak, bir de kokusu sağlamsa hiç bir kuşu sekmeden kaldıracaktır.

Ama bu onun eğitimli olduğunu göstermez. Bunları siz ona öğretmemişsinizdir. O kalıtım yoluyla aldığı bu yeteneklerini içgüdüsel olarak kullanıyordur.

Fakat bu aynı köpeği gırtlağınız patlayıncaya kadar çağırırsınız gelmez, avda açılır gider hatta zilin yada beeper'ın sesini bile duyamazsınız, av bitmiştir döneceksiniz bekler durursunuz köpek gelsin diye, istediğiniz yeri aratamazsınız, bunlar eğitimsizliktendir.

Pek çok avcı bu şekilde kendi eğittiği sandığı bu köpeklerle avlanıyor, halbuki durumu köpek kurtarmakta.

Birde tersini düşünelim köpeğinizin kokusu zayıf, ferması iyi değil fakat siz iyi eğitim verdiniz, sizden açılmıyor, açılsa bile komutla durdurabiliyor ve yön değiştirebiliyor, gösterdiğiniz yeri arıyor ve sizde bu sayede köpeği istediğiniz gibi kullanabiliyorsunuz, rüzgara karşı aratabiliyorsunuz, kuşun olabileceği yerleri aratabiliyorsunuz.

İyi fermalı bir köpek sizden çok açıldığı için siz gidene kadar kuş kalkmış olmasına rağmen kısa ferma veren bir köpek eğitim sayesinde sizden açılmadığı için kuşa yakın olmanız sebebiyle avınızı vurdurdu. İşte bir örnek kötü köpek eğitimle arayı kapadı.

Yukarıda anlatılanlardan iyi secereli bir köpek almakla iyi av yapılacağı sonucu çıksa da, eğitim köpeğin ve sizin hayatınızı kolaylaştıracaktır.

Eğitimli bir köpek sahibinin ondan ne istediğini anlayacağı için avda avcı ile uyumlu bir şekilde çalışacaktır.

Eğitimli bir köpeği avda idare ederken, köpeği kontrol için daha az zaman ve efor harcayacaksınız.

Köpek devamlı sizin komutlarınıza uyduğu için köpekle ilgilenmekten ziyade avınızla ve çevrenizle ilgilendiğinizden avdan daha fazla zevk alacaksınız, köpek sizi yormayacak ve sizin anlatmak istediklerinizi anladığı ve yaptığı içinde rahat edecektir.

Eğitimsiz bir köpeğe avda hükmedemeyeceğiniz için o avını kendi istediği gibi yapacak, sizi de peşinden sürükleyecektir, eğitimli bir köpeğe ise avı siz yaptıracaksınız, o sizin istediğiniz yerlerde av arayacaktır.

Eğitimli bir köpek şehirde de sizin komutanızda olacağından diğer insanlar için rahatsız edici olmayacaktır.

En önemlisi sizin eğittiğiniz, bütün komutlarınıza uyan bir köpek sizin gurur kaynağınız olacaktır.

SİLAHINIZI NASIL SİZ KULLANIYORSANIZ KÖPEĞİNİZİDE SİZ KULLANIN, KÖPEĞİN SİZİ KULLANMASINA MÜSADE ETMEYİN, BU DA EĞİTİMLİ KÖPEKLE OLUR.

Önce amacınızı belirleyin :

Eğitim, köpeğe çok değişik amaçlar için verilir. Önemli olan köpeğin eğitimine karar verildiği zaman köpeğin ne amaç için kullanılacağı bilinmeli ve köpek de bu amaca uygun bir ırktan seçilerek eğitimi verilmelidir.

Bunları şöyle sıralayabiliriz;

•Davranış eğitimi:

Verilecek bu tür bir eğitim köpeğin toplum içinde rahat yaşamasını, diğer köpekler ve insanlar için rahatsız edici olmamasını hedefler. Bunların arasında evde yaşama, tasmada yürüme, insanların üstüne atlamama, fazla havlamamayı sayabiliriz. Davranış eğitimi almış bir köpek insanların fazla dikkatini çekmez ve toplumda rahatsız edici bir durumda sergilemez.

• İtaat eğitimi:

Bu eğitim genellikle köpeğe belli başlı aktiviteleri öğretmektir. Örneğin otur, kalk, gel gibi. Burada önemli olan emrin anında ve kesin olarak uygulanmasıdır.

Bu eğitim sonucunda köpek sahibi istediği zaman bu aktiviteleri (otur, kalk, gel gibi) yapacağından yukarıda bahsettiğimiz davraşları bu eğitimde kazanmaz ve bu eğitim köpeğin davranışlarını tamamıyla geliştiremez.

Fakat bu eğitimin köpeğin davranışları üzerinde olumlu etkisi vardır. Tasmayı çekmeden yedekte yürümek gibi davranışlarda bu eğitimde kazanılır.

• Aktivite veya görev eğitimi:

Bu köpeğin yapacağı görev ile ilgili öğrenmesi gereken aktivitenin ona öğretildiği eğitimdir. Bunlar avcılık, sürü gütmek, arama-kurtarma, adam ve alan koruma, narkotik gibi görevler olabilir.

Ayrıca bunlardan başka show amaçlı olarak köpeğe bu tür bir eğitimde verilebilir.

Bu eğitim verilirken eğitimin çeşidine göre de uygun olan ırk seçimi yapılır.
Bu eğitimleri köpeğinize verirken bilmeniz gereken, köpeğinizin davranış ve itaat eğitimine olan ihtiyacıdır.

Köpeğinizin hangi davranışlarının düzeltilmesi gerekiyor? İstenmeyen davranışları yapmasının sebepleri nelerdir? Bunları nasıl tespit edeceksiniz? Bütün bu sorulara cevap verebilmeniz için bu konuda bilgi sahibi olmanız gerekmektedir ya da profesyonel bir eğitimciden yardım almanız gerekecektir.

Göz önünde bulundurulması gereken diğer faktör ise verilecek bu eğitimler hangi eğitim metodu uygulanarak köpeğe verilecektir.

Çünkü köpek eğitiminde kullanılan pek çok metot vardır.

• Hangi eğitim metodu doğrudur?

Köpek eğitim metotları arasında doğru ya da yanlış olanından ziyade durum ve şartlara bağlı olarak daha etkin olanı veya olmayanı vardır.

Uygulanacak en etkin eğitim metodunu seçerken dikkate alınması gerekenler; sizin ve köpeğin kişiliği, hedefleriniz, eğitmen olarak yetenekleriniz ve tecrübenizdir.

Eğer köpek güçlü ise, hükmeden, lider bir yapıya sahipse uygulanan metot köpeğin eğitimi bırakmasına ve çok az etkilemesine yol açabilir.

Diğer tarafta bu durumun tersine köpek çok hassas ve uysal ise, bu köpeğe de diğerinde olduğu gibi değil daha dikkatli davranmak gerekecek ve uygun bir metot seçilecektir.

Yapılması gereken köpeğin çok iyi gözlemlenip zayıf ve kuvvetli yanlarının belirlenerek eğitim metodunun seçilmesidir.

Köpeği eğitecek sahibinin eğitmen olarak yetenekleri de düşünülmesi gereken önemli nedenlerden biridir.

Bazı kimseler bu işe yatkındırlar, tabiatları gereği köpeğe daha yakın olurlar, köpeğin vereceği reaksiyonları sezebilirler, kendilerine hakim olup sabredebilirler.

Bazı kimselerde bu yetenek olmasa da zamanla belli bir miktarda öğrenebilirler.

Bazıları da ne yeteneklidir, nede öğrenebilir sadece uygularlar.

Köpeğe uygulayacağınız eğitim metodunu seçmeden ve bu işe başlamadan önce kendinizin zayıf ve kuvvetli noktalarını bilmeniz uygulayacağınız eğitimin daha etkili olmasına yarayacaktır.

Bazı metotlar çok etkin olmasına rağmen yanlış kişiler tarafından yanlış metotların seçilmesi köpek için kötü olabilir yada uygulayan tarafından istismar edilerek köpeğe eziyet bile edilebilir.

[Djpink]

KÖPEK NASIL ÖĞRENİR?

Pek çok eğitim metodu birbirinden ayrı görünse de aslında aynı prensiplere dayanmaktadır.

Ana prensip aynı olmakla beraber bu prensipler doğrultusunda değişik yöntemlerle köpekler eğitilirler. Köpeğin öğrenmesini sağlayan iki ana prensibi şöyle özetleyebiliriz;

Klasik şartlandırma ;

Klasik şartlanmanın prensipleri ilk defa Pavlov tarafından denenmiş ve bu yüzden kendi adını alan Pavlovian şartlandırması da (Pavlovian conditioning) denilmektedir.

Bir çan çalındıktan sonra köpeğe yiyecek verilir. Bunun sonucunda her çan çalışının ardından yiyeceğin geleceğini tahmin eden köpeğin ağzı sulanır. Bu uyarılmaya tepki çan sesinden sonra yiyecek geleceğinin hatırlanmasıdır.

Bu uyarılmaya cevaptır.

Köpek burada çanın çalınması için herhangi bir şey yapmamakta sadece çan sesi ile uyarılmakta ve bu sesten sonra ne olduğunu hatırlamakla ağzı sulanarak bu uyarılmaya cevap vermektedir.

Şöyle başlar;

•Eğitimci çanı çalar (uyarıcı unsur)
•Köpek yiyeceği alır ( kuvvetlendirici, pekiştirici unsur)

Ve şöyle biter;

•Eğitimci çanı çalar
•Köpeğin ağzı sulanır (cevap, tepki)
•Köpek yiyeceği alır

Bu nasıl kullanılabilir? Klasik şartlandırmanın en iyi kullanım yolu köpeğe ikinci bir ödülün öğretilmesidir. Diyelim ki belirli bir söz yada belirli bir sesi ödül olarak kullanmak istiyorsunuz, çünkü bu köpeğe verdiğiniz esas ödülden(yiyecek) daha basit olacak.

Böylece arkasından esas ödül verilmek kaydıyla, bu sözü söyleyerek ya da sesi çıkarak köpeğinizi eğitmeye devam ederseniz. Köpek ikisi arasında çok çabuk bağlantı kuracak ve sizin seçeneğiniz komut veya ses köpek için uygun bir ara ödül yerine geçecektir.

Eğer dikkatli bir izleyici iseniz pek çok köpeğin klasik şartlandırılmış olduğunu görürsünüz.

Otur denince köpek oturur bu yukarıda bahsettiğimiz uyarılmaya tepkidir. (uyarılma çanın çalması, tepki ağzının sulanması olarak anlaşılmalı) Köpeğin oturması önceki olaydaki ağzının sulanması gibi anında kendiliğinden gelir.

Yoksa köpek kelimenin anlamını idrak edip sonrada işlemi uyguluyor değildir. Bunun içindir ki kelimelerin köpek için hiçbir anlamı yoktur.

Operant şartlandırma ;

B.F.Skinner operant şartlandırma adını verdiği teriminin ana hatlarını ortaya çıkarmıştır.

Klasik şartlandırmaya zıt olarak operant şartlandırmada kuvvetlendirici, pekiştirici unsur eğitilen köpek (Skinner’ın eğitilene verdiği ad operant’dır) tarafından başlatılır.

Operant şartlandırma daima köpeğin bir davranışına bağlıdır, fakat klasik şartlandırmada bağlı değildir.

Köpek herhangi birşey yapar (operant davranış).

Köpek yiyeceği alır (olumlu kuvvetlendirme, pekiştirme).

Bu teoriye göre, eğer köpeğin kendi yaptığı bu davranışları gerektiğince kuvvetlendirip, pekiştirirsek bu davranışlar üzerinde kontrolümüzü sağlar ve bu davranışları istediğimiz zaman köpeğe daha sık yaptırabiliriz.

Örneğin :

1- köpek oyuncağını alır.

2- köpeğe bisküvi verilir. Eğer köpek oyuncağı almazsa bisküviyi de alamaz. Bu durumda tekrarlana bu işlemler sonucunda köpek bisküviyi almak için her defasında atılan oyuncağı istekle alacaktır.

Bugün uygulanan çağdaş köpek eğitiminde operant şartlandırmaya çok dikkat çekilmektedir.

Fakat klasik şartlandırma ise hemen hemen hep vardır, daima akılda bulundurulmalıdır.

Köpekteki operant şartlanma olsa bile sonunda bir davranışın, bir komutla ilişkilendirilmesi gerekecektir. Bu iki şartlandırmada birbirine kombine şekilde uyarlanır .

Örneğin;

•Köpek bir davranışta bulunur ( örneğin oturur).

•Köpek ödüllendirilir.

•Köpek bu davranışı devamlı yaptıkca bu eyleme devam edilir.

•Eğitimci “otur” der

•Köpek oturur

•Köpek ödüllendirilir.

Burada klasik ve operant şartlandırmanın birleştirildiğini görüyoruz.

[Aslı Alaca]

Bunlar çok faydalı bilgiler...

Emeğinize sağlık Djpink

[Djpink]

Rica ederim..

[oski]

bilgiler için teşekkür

[Djpink]

Rica ederim.. Faydalı olabiliyorsa ne mutlu bana..

[lindahanim]

verdiğin bilgiler için çok saol